Παύλος Βοναπάρτης: Βρέθηκε ο τάφος του στη Σφακτηρία Η ανακάλυψη ανοίγει τη συζήτηση για την προστασία και ανάδειξη του σημείου l Τι λέει στα «ΝΕΑ» ο ερευνητής Δημήτρης Πανοσκάλτσης

 

Παύλος Βοναπάρτης: Βρέθηκε ο τάφος του στη Σφακτηρία

Η ανακάλυψη ανοίγει τη συζήτηση για την προστασία και ανάδειξη του σημείου l Τι λέει στα «ΝΕΑ» ο ερευνητής Δημήτρης Πανοσκάλτσης

Κατερίνα Ροββά

Πρώτη Δημοσίευση06/06/2026

Η Μπολόνια του 1827 βίωνε έναν πρωτόγνωρο πολιτικό αναβρασμό. Στα στενά της πόλης, η μυστική δράση των Καρμπονάρων τροφοδοτούσε τις επαναστατικές ιδέες, ενώ στις αίθουσες του ιστορικού πανεπιστημίου της, φοιτητές, διανοούμενοι και προοδευτικοί αστοί συζητούσαν παθιασμένοι για ελευθερία και εθνική ανεξαρτησία. Ανάμεσά τους, ένας νεαρός πρίγκιπας, ο Παύλος Βοναπάρτης, ανιψιός του Ναπολέοντα, επηρεασμένος από τα επαναστατικά κινήματα και το ισχυρό φιλελληνικό ρεύμα της εποχής, λαμβάνει μια απόφαση που θα καθορίσει τη σύντομη ζωή του. Τον Μάρτιο του 1827 εγκαταλείπει κρυφά την Μπολόνια και ταξιδεύει στην επαναστατημένη Ελλάδα, αποφασισμένος να πολεμήσει στο πλευρό των Ελλήνων, σε μία από τις κρισιμότερες καμπές του Αγώνα. Φτάνει στη Ζάκυνθο, ινκόγκνιτο, ένα πρωινό του Αυγούστου

. Ωστόσο, ενώ προετοιμαζόταν για τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου, ο νεαρός Βοναπάρτης σκοτώνεται, σε ηλικία μόλις 18 ετών, υπό συνθήκες που από την πρώτη στιγμή προκάλεσαν ερωτηματικά. Η σορός του διατηρήθηκε για πέντε ολόκληρα χρόνια μέσα σε ένα βαρέλι με ρούμι στη Μονή Αγίου Νικολάου Σπετσών και στη συνέχεια ετάφη στη Σφακτηρία, με τους κατοίκους της Πύλου να τον συνοδεύουν συγκινημένοι κρατώντας αναμμένα κεριά.

Η ιστορία του, στη συνέχεια, σχεδόν ξεχάστηκε. Μέχρι που, πριν από λίγες ημέρες, 194 χρόνια μετά, ο χαμένος τάφος του Παύλου Βοναπάρτη στη Σφακτηρία ήρθε ξανά στο φως. Μια ομάδα ερασιτεχνών ερευνητών εντόπισε το μνημείο, χαμένο μέσα στην πυκνή βλάστηση και σε κατάσταση προχωρημένης εγκατάλειψης, επαναφέροντας στο προσκήνιο μια συναρπαστική ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης.

Ο ερευνητής Δημήτρης Πανοσκάλτσης, που πρωτοστάτησε στον εντοπισμό του τάφου, εργάστηκε επί 38 χρόνια στο υπουργείο Πολιτισμού. Μετά τη συνταξιοδότησή του αφοσιώθηκε στην ιστορική έρευνα με έμφαση στην τοπική ιστορία της Πυλίας. «Είχα διαπιστώσει ότι κυκλοφορούσαν πολλές ανακρίβειες σχετικά με τον τόπο ταφής του Παύλου Βοναπάρτη. Για παράδειγμα, αρκετοί υποστήριζαν ότι είχε ταφεί στο μνημείο των γάλλων πεσόντων στη Σφακτηρία. Θέλησα λοιπόν να διερευνήσω την υπόθεση και να φέρω στο φως τα πραγματικά στοιχεία», λέει στα ΝΕΑ.

Ο εντοπισμός του τάφου

Η έρευνα αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη. Καθοριστικές υπήρξαν οι πληροφορίες δύο ανθρώπων που είχαν μελετήσει επί χρόνια την περιοχή αλλά και μια ανέκδοτη φωτογραφία του μνημείου, την οποία εντόπισε ο ίδιος στο αρχείο του καλαματιανού ερευνητή Ψαλτήρα.

«Οταν ξεκινήσαμε την αναζήτηση, κινηθήκαμε μέσα σε μια “ζούγκλα”. Για τέσσερις ώρες ψάχναμε σε ένα δύσκολο τοπίο, γεμάτο πυκνή βλάστηση. Βγήκα από εκεί καταξεσκισμένος, όμως τελικά εντόπισα τον τάφο. Δυστυχώς, ό,τι έχει απομείνει είναι σε κακή κατάσταση», λέει ο Δημήτρης Πανοσκάλτσης.

«Το 1920 μερικοί τσοπάνηδες της Σφακτηρίας, παρασυρμένοι από φήμες, άνοιξαν τον τάφο νομίζοντας ότι κρύβει θησαυρούς. Διασκόρπισαν τα οστά τα οποία περισυνέλεξαν ο πρόεδρος της Εθνολογικής και Ιστορικής Εταιρείας, Διονύσης Πόταρης, και ο πρόεδρος Πύλου, Δημήτρης Μισιρλής, και τα φύλαξαν στο κοινοτικό γραφείο μέχρι το 1926. Επειτα, σύμφωνα με πληροφορίες, τα οστά μεταφέρθηκαν σε λήκυθο, έργο του γλύπτη Θωμόπουλου και δωρεά της Σταυρούλας Μαυρομιχάλη. Η ύπαρξη της ληκύθου αναφέρεται σε παλαιότερο κατάλογο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, ωστόσο η σημερινή του τύχη παραμένει άγνωστη».

Η παρουσία του Παύλου Βοναπάρτη στην Ελλάδα υπήρξε σύντομη, αλλά άφησε έντονο αποτύπωμα. «Η άφιξή του με τη φρεγάτα «Ελλάς» – στον Πόρο – προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση. Το όνομα Βοναπάρτης εξακολουθούσε να ασκεί τεράστια επιρροή στην Ευρώπη. Ο ναύαρχος Τόμας Κόχραν τον φιλοξένησε στο πλοίο του και τον περιέβαλε με ιδιαίτερη εκτίμηση. Του παραχώρησε μια καμπίνα και τον έβαλε να κάθεται δίπλα του στα γεύματα. Γρήγορα έγινε πολύ δημοφιλής. Ηταν αξιοσημείωτος για την καλή του θέληση, τον αξιαγάπητο χαρακτήρα του, την ορθότητα της κρίσης του, την ευφυΐα του και τη μετριοπάθεια των αρχών του», γράφει ο Τζορτζ Κόχραν, ανιψιός του θρυλικού αρχηγού του ελληνικού στόλου.

Η θανάσιμη εκπυρσοκρότηση

Ομως η κατάληξη θα ήταν τραγική. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1827, ο Παύλος Βοναπάρτης τραυματίστηκε σοβαρά ενώ καθάριζε το όπλο του. Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, η εκπυρσοκρότηση προκάλεσε θανάσιμο τραύμα στην κοιλιακή χώρα και την επόμενη ημέρα άφησε την τελευταία του πνοή. Ωστόσο, από τις πρώτες κιόλας στιγμές κυκλοφόρησαν φήμες ότι ο θάνατός του ίσως να μην ήταν ατύχημα. Στο Ναύπλιο διατυπώθηκαν υποψίες περί δολοφονίας, καθώς ο νεαρός υπηρετούσε υπό τις διαταγές του Βρετανού Κόχραν – και οι σχέσεις των Αγγλων με τον πατέρα του Παύλου, Λουσιέν Βοναπάρτη, υπήρξαν στο παρελθόν ιδιαίτερα τεταμένες.

Τη συγκινητική κηδεία του περιέγραψε σχεδόν έναν αιώνα αργότερα ο γάλλος δημοσιογράφος René Puaux στην εφημερίδα «Le Temps». Το φέρετρο μεταφέρθηκε με επίσημη λέμβο, στολισμένη με σημαίες, λουλούδια και κλαδιά μυρτιάς, γράφει, ενώ δεκάδες πλοιάρια ακολούθησαν την πομπή από το Ναυαρίνο προς τη Σφακτηρία.

Η ανακάλυψη ανοίγει πλέον τη συζήτηση για την προστασία και ανάδειξη του σημείου, που βρίσκεται σε έναν τόπο, άρρηκτα συνδεδεμένο με δραματικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης. «Ο τάφος του Παύλου Βοναπάρτη πρέπει να γίνει προσβάσιμος στο κοινό. Αξίζει να τον επισκέπτονται Ελληνες και Γάλλοι, ως φόρος τιμής σε έναν νέο άνθρωπο που άφησε την πατρίδα του για να πολεμήσει για την ελευθερία της Ελλάδας», λέει ο Δημήτρης Πανοσκάλτσης. Και κάπως έτσι ο Παύλος Βοναπάρτης θα πάψει να είναι μια υποσημείωση της Ιστορίας…

https://www.tanea.gr/print/2026/06/06/greece/vrethike-lfo-tafos-tou-lfsti-sfaktiria/?fbclid=IwY2xjawSR_9JleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZA80MDk5NjI2MjMwODU2MDkAAR6NG8sr4qfZZy53Rgki5bY7Y0n0QY8G5Wy2Zg4h16xz-h-J3-F2U5tz36vhIQ_aem_YNuWUvELMj5GKJe8pBfhbQ

Έπειτα από 194 χρόνια στο φώς ο τάφος τού πρίγκιπα Παύλου Βοναπάρτη ανηψιού τού Ναπολέοντα στήν Σφακτηρία

 Έπειτα από 194 χρόνια στο φώς ο τάφος τού πρίγκιπα Παύλου Βοναπάρτη ανηψιού τού Ναπολέοντα στήν Σφακτηρία

Το φιλελληνικό κίνημα ήταν ένα ισχυρό διεθνές κίνημα συμπαράστασης προς την Ελληνική Επανάσταση του 1821, στο πνεύμα αυτό κινήθηκαν πολλοί με διαφορετικά όμως κίνητρα άλλοι τυχοδιώκτες άλλοι επαγγελματίες άλλοι ρομαντικοί όλοι όμως κινήθηκαν κυρίως από φιλελληνικά συναισθήματα για ένα λαό πού οδηγείτο σέ γενοκτονία αλλά πάσχιζε για ελευθερία.Μέχρι νά ευαισθητοποιήθουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για νά φθάσουμε στην Συνθήκη του Λονδίνου (6 Ιουλίου 1827) ή οποία ήταν μια διεθνής συμφωνία μεταξύ Μ. Βρετανίας, Γαλλίας και Ρωσίας, που αποφάσισε την ειρήνευση στην Ελλάδα Η άρνηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας να τη δεχτεί, αργά η γρήγορα θά οδηγηθούσε στη ναυμαχία του Ναυαρίνου.

Ο Paul Marie Bonaparte (Παύλος Μαρία Βοναπάρτης), γεννήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1809 στο Κανίνο της Ιταλίας Ήταν πρίγκιπας της οικογενείας Βοναπάρτη, ανιψιός του Μεγάλου Ναπολέοντα. Ο Παύλος Βοναπάρτης ήταν το τρίτο παιδί του αδελφού του Μεγάλου Ναπολέοντα Λυσιέν Λουκιανού Βοναπάρτη και της συζύγου του Αλεξανδρίνας ντε Μπλεσάμπ-Βοναπάρτη.

Σε ηλικία 18 ετών ξεκίνησε σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Βολωνίας (Μπολόνια). Όμως τον Μάρτιο του 1827, έφυγε από την πόλη κρυφά από τους γονείς του, και πήγε στην Ανκόνα, από όπου ταξίδεψε στην Ελλάδα κάνοντας χρήση ξένου ονόματος, για να λάβει μέρος στον πόλεμο για την ανεξαρτησία των Ελλήνων.

Έφθασε πρώτα στα Ιόνια νησιά και στη συνέχεια στο Ναύπλιο, στις 24 Αυγούστου / 5 Σεπτεμβρίου 1827. Εκεί τον υποδέχθηκε ο Άγγλος Ναύαρχος Cochrane, που είχε αναλάβει διοικητής του Ελληνικού στόλου. Ο Παύλος Μαρία Βοναπάρτης, που έμοιαζε πολύ με τον διάσημο θείο του, εντάχθηκε αμέσως ως δόκιμος στο πλήρωμα της φρεγάτας «Ελλάς», της ναυαρχίδας του ελληνικού στόλου.

Η φρεγάτα «Ελλάς». Το πλέον σύγχρονο πολεμικό πλοίο που κυκλοφορούσε στη Μεσόγειο την περίοδο εκείνη ήταν ένα από τά δύο πλοία πού ναυπηγήθηκαν στήν Αμερική αλλά μόνο αυτό ήρθε στήν Ελλάδα, είναι αυτό πού οι πολέμιοι τού Καποδίστρια με τον Ανδρέα Μιαούλη έκαψαν στον Πόρο

Όμως, στις 25 Αυγούστου / 6 Σεπτεμβρίου τού 1827 ένα μήνα πρίν τήν αποφασιστική για τήν εξέλιξη τής ελληνικής επαναστασης ναυμαχία τού Ναυαρίνου 8 Οκτωβρίου/ 20 Οκτωβρίου 1827 και ενώ ο Παύλος Μαρία Βοναπάρτης (καθάριζε) !!!το όπλο του, τραυματίσθηκε σοβαρά από αδέξιο χειρισμό. Δυστυχώς την επομένη ημέρα, ο Παύλος Βοναπάρτης άφησε την τελευταία του πνοή, ενώ ήταν μόλις 19 ετών.

Φαντάζεστε νά μήν είχε συμβεί αυτό,ποίο θά ήταν τό μέλλον αυτού του πρίγκιπα μετά τήν ναυμαχία του Ναυαρίνου, και την έλευση τών Γάλλων υπό τόν Μαιζων στήν Ελλάδα;

Στο Ναύπλιο κυκλοφόρησαν φήμες ότι ο θάνατος του νεαρού ίσως να μην ήταν τυχαίος, εφόσον αυτός υπηρετούσε στο πλοίο του Βρετανού Cochrane. Οι υποψίες στηρίζονταν στις διαφορές που είχαν οι Άγγλοι με τον πατέρα του Λουκιανό Βοναπάρτη , τον οποίο είχαν συλλάβει το 1809 όταν προσπάθησε να φύγει για τις ΗΠΑ. Ο Λουκιανός συνελήφθη τότε από τους Άγγλους, μετά από αίτημα του αδελφού του, Μεγάλου Ναπολέοντα. Κατά σύμπτωση, επικεφαλής του Αγγλικού στόλου ήταν τότε ο Cochrane. Ο Λουκιανός οδηγήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου έμεινε μέχρι το 1814. Ο Λουκιανός ήταν φιλελεύθερο και επαναστατικό πνεύμα, πράγμα που τον είχε οδηγήσει σε σύγκρουση με τον Ναπολέοντα. Είχε μάλιστα συμμετάσχει σε πραξικόπημα εναντίον του. Αργότερα, όταν ο Λουκιανός εκλέχτηκε γερουσιαστής της Πρώτης Γαλλικής Αυτοκρατορίας, διαφώνησε με τις επεκτατικές βλέψεις του αδερφού του, αλλά και με τον γάμο που σχεδίαζε. Ήδη από το 1804 είχε αυτοεξορισθεί στη Ρώμη.

Πάντως, ο μεγάλος Αμερικανός Φιλέλληνας Samuel Howe, που ήταν στρατιωτικός ιατρός – χειρούργος του Ελληνικού στόλου, ήταν αυτόπτης μάρτυς στα γεγονότα. (Όλος τυχαίως ο Hawe ήταν παρών καί στο θανάσιμο τραυματισμό τού Καραϊσκάκη) Ο Howe διαβεβαιώνει στο έργου του Εικόνες της Ελληνικής Επανάστασης και στο ημερολόγιό του, πως όταν ο Cochrane έμαθε ότι το τραύμα του Παύλου ήταν θανατηφόρο «ήρχισε να βηματίζη εις την καμπίνα του κλαίων ως παιδίον …» !!!

Η σορός του νεαρού Βοναπάρτη διατηρήθηκε επί πενταετία σ’ ένα βαρέλι με ρούμι στη Μονή Αγίου Νικολάου Σπετσών. Στίς 29 Ιουνίου τού 1832 παρέλαβε τήν σορό τού μέσα στο βαρελι το Γαλλικό Ναυτικό, καί τήν μετέφερε στήν Πύλο μετά από περιπέτεια ενταφιάζεται στίς 22 Ιουλίου το ταριχευμένο σώμα του Παύλου Μαρία Βοναπάρτη σε μαυσωλείο στο νησί της Σφακτηρίας .

Την ταφική πομπή συνόδευσαν άνδρες τού Γάλλου στρατηγού Σνάιντερ με τίς πρέπουσες τιμές καί ο λαός τής Πύλου με κεριά καί στεφάνια καί τόν έθαψαν δεξιότερα καί ψηλότερα από τό μνημείο τού Αλέξη Μαλλέ σέ ένα πλάτωμα όπου έφτιαξαν ένα χαμηλό περιτοιχισμα με μία στρογγυλή πωροπετρα στήν οποία χάραξαν με λατινική επιγραφή τό όνομα τού.

Τό 1920 μερικοί άγνωστοι τσοπάνηδες τής Σφακτηρίας άνοιξαν τόν τάφο νομίζοντας ότι κρύβει θησαυρούς καί διασκόρπισαν τά οστά όπου λίγο αργότερα ο πρόεδρος τής εθνολογικής καί ιστορικής εταιρίας Διονύσης Πόταρης !!!τά περισυνέλεξε καί τά τοποθέτησε σέ ένα μεταλλικό κουτί μαζί με τόν πρόεδρο της κοινότητας Πύλου Δημήτρη Μισιρλή καί τά φύλαξαν στο κοινοτικό γραφείο μέχρι τό 1926, οπότε τοποθετήθηκαν σέ μία πήλινη κάλπη, έργο του γλυπτη Θωμόπουλου καί δωρεά τής Σταυρούλας Μαυρομιχάλη .

Σήμερα φιλήσετε τό εθνολογικό Μουσείο στήν Αθήνα

(Διαμεινας επί πολλά έτη εις Πυλον ως διευθυντής τού εκεί υποκατάστηματος τής προνομιούχου εταιρείας προς προστασίαν τής σταφιδος, ό αείμνηστος παλαιός δικηγόρος τών Καλαμών Διον Ποταρης, δεν έπαυσε καταγινομενος εις την προσφιλή δι αυτόν απασχόλησιν τής ευρευνης ιστορικών γεγονότων, ανατρέχων εις παντός είδους

Πηγας καί συλλεγων διάφορα ιστορικά στοιχεία.

Εν τη διαρκει ταύτη ερευνη τού ηυτυχησε, μεταξύ τών άλλων ν ανακαλυψη εν τη νήσω τής Σφακτηρίας τόν τάφο τού πρίγκιπος Παύλου Βοναπάρτου, υιού τού αδελφού τού Μ Ναπολεοντος Λουκιανού Βοναπάρτου, όστις νεότατος κατήλθεν εις Ελλάδα ίνα πολεμιση υπέρ τής ανεξαρτησίας τής καί εφονεύθη εκ τυχαίου συμβάντος τω 1827,ενταφιασθεις εν τή νήσω Σφακτηρία τω 1832.

Εις την ανεύρεσιν τού τάφου τού εν λόγω ατυχούς πρίγκιπος ηχθη εκ τού εξής γεγονότος.

Κατά τάς αρχάς τού έτους 1922 εδημοσιευθη έν τω "Χρόνω"τών Παρισίων άρθρον τού παλαιού Γάλλου δημοσιογράφου Ρενέ Πυω, περιγράφοντας τά τής καθόδου είς την επαναστατημένην Ελλάδα τού πρίγκιπος Παύλου Βοναπάρτου ίνα αγωνισθη καί ούτος υπερ της ανεξαρτησίας τής, τά του απροόπτου θανάτου τού, επισυμβαντος,ως ειπομεν, την 6ην Σεπτεμβρίου 1827 , καθ' ον χρόνον η ναυαρχις τού ελληνικού στόλου φρεγάτα "ΕΛΛΑΣ", τής οποίας επεβαινεν ούτος ως δόκιμος, ευρίσκετο είς τόν λιμένα τών Σπετσών, καί τα της ταφής τού εν τη νήσω Σφακτηρία την 22 Ιουλίου 1832 .

Αφορμην λαβών εκ του άρθρου τούτου ό μακαρίτης Δίον. Ποταρης, επεδόθη είς συστηματικην έρευναν καί εκ των πληροφοριών των διαφόρων ποιμένων εν τή νήσω, καί δη τών γηραιοτερων εκ τούτων, κατόρθωσε νά ανεύρεση τόν τάφον τούτου είς τό μεσημβρινον μέρος τής νήσου επί υψώματος, εν μέσω μικρού δάσους,αποτελουμενον εκ κοινής τοιχοποιίας, σχήματος ορθογωνίου καί περιλαμβανομενον εντός μεγάλου λιθόστρωτου τετραγώνου.Κατοπιν τής ανευρεσεως του ταφου, τόν Ιουλιον τού 1922 απηυθυνεν επιστολήν συστημενην εις εν Παρισιοις ευρισκόμενον Πρίγκιπα Γεώργιον τής Ελλάδος,γαμβρον τού Πρίγκιπος Ρολανδου Βοναπάρτου,δι ης τού ανήγγειλε τά τής ανευρεσεως του ταφου .

Κατά Σεπτεμβριον καί Οκτωβριον τού ίδιου έτους 1922 έκαμε την ανακομιδην τών οστών τού, τά οποία ετοποθετησεν εντός μεταλλικής θήκης καί τά παρεδωκεν εις τό κοινοτικον καταστήματα Πύλου.

Κατόπιν τούτου απηυθυνθη εις τόν εν Αθήναις εν τώ υπουργείω τών εξωτερικών φιλον τού κ.Παπαν, γνωστόν επίσης ιστοριοδιφην, δι ενεργειών του οποίου, μέσω της ιστορικής καί εθνολογικής εταιρίας τής Ελλάδος, παρελήφθησαν τά οστά καί παρεδόθησαν είς την Γαλλικην πρεσβειαν.

Διατηρείται ή γλώσσα καί ή ορθογραφία εκ τού κειμένου.)

Στίς 2 Μαίου 2026 μία ομάδα φίλων ξεκίνησαν δινοντας ραντεβού με τήν ιστορία,τό αποτέλεσμα έπειτα από 4 ώρες κοπιαστικής αναζήτησης ήταν νά εντοπίσουν τόν χώρο πού ενταφίασαν τόν μεγάλο αυτό νεκρό, δυστυχώς ο χώρος αυτός ήταν σέ εγκατάλειψη δεκαετίες καί με τά βίας εντοπίσαμε τό άδειο μνήμα.

ΣΤΟ ΠΑΥΛΟ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗ

ΤΟ ΝΕΚΡΟ ΤΗΣ ΣΦΑΚΤΗΡΙΑΣ

Παιδί μικρό, σάν άκουγα τίς νύχτες παραμύθια

καί ιστορίες για ξωθιές κι ανίκητους ιππότες,

για τό μικρό Ρηγόπουλο δεν χόρταινα στά αλήθεια,

νά λεν πώς τοθαψαν εδώ,παν χρόνια από τότες.

Στίς Σφακτηρίας τίς κορφές είχα πολύ γυρέψει

τον ξεχασμένο τάφο του μες στου καιρού τη λήθη,

προφέροντας τό όνομα πούχε πολλούς μαγέψει,

κάτι σαν θρύλου μίλημα γλυκό σάν παραμύθι.

Μα είδα κι έμαθα γιαυτόν μες σε παλιά γραμμένα

Τόν θέριευαν τά όνειρα κι ορθόστητη τή δάδα

εκράτησε τής λευτεριάς, τού Βοναπάρτη γέννα.

Κι αγνή θυσία δόθηκε στη σκλαβωμένη Ελλάδα.

Σαν σήμανε τού λυτρωμού η γιορτινή καμπάνα,

εφούντωσε τό αίμα του, πυργώθη το κορμί του,

λευτερωτής επρόστρεξε στής λευτεριάς τη μάννα,

χαρίζοντας της τ όνομα, τά νειάτα,τη ζωή του.

Μα, δεν ήταν τής μοίρας τού στής μάχης τήν αντάρα,

νά πολεμήσει άπιστους δείχνοντας τήν αντρειά του ,

γιατί μόνος λαβώθηκε, ήταν φριχτή κατάρα,

από ένα βόλι αθέλητο σταμάτησε η καρδιά τού.

Χρόνια ταλαιπωρήθηκε τό άψυχο κουφάρι,

ώσπου βρήκε ανάπαψη στο θρυλικό νησί μας

καί τάφηκε ο πρίγκηπας τό άξιο παλικάρι,

πλάι σέ τόσους ήρωες ξένους καί τής φυλής μας.

Από τήν συλλογή ποιημάτων

τού Ηλία Δ Μισιρλή

ΤΗΣ ΠΥΛΟΥ ΤΟΠΙΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΗΜΟΙ

ΑΘΗΝΑ 1979

Για τήν ιστορική μελέτη καί επιτόπια έρευνα

Δημήτρης Πανοσκαλτσης

Πηγές:Paul Marie Bonaparte, ο Φιλέλληνας ανιψιός του Μ. Ναπολέοντος

ΕΤΑΙΡΕΊΑ ΓΙΑ ΤΌΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΌ ΚΑΊ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΌ.

Ταξίδι στήν νεότερη Πύλο.

Βασιλης Δημ Καλδης 1978

Η Πύλος στη διαδρομή των αιώνων

Ηλία Μισιρλή 1990

Πύλος Ναυαρίνο

Κώστα Ψαλτηρα

Άγνωστοι φιλέλληνες

Παύλος - Μαρία Βοναπάρτης

Ο νεκρός τής Σφακτηρίας

Άρθρο τού Ηλία Μισιρλή στά ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΆ ΓΡΆΜΜΑΤΑ

Τουριστικός οδηγός τής Πύλου

Χαράλαμπου Α Μπάλτα 1968

NAYARINO - PYLOS

ΟΔΗΓΟΣ

ΥΠΟ Κ.ΜΠΑΛΑΦΟΥΤΗ 1958

RENE PUAUX

ΕΛΛΑΔΑ ΓΗ ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΤΏΝ ΘΕΏΝ

ΕΚΔΩΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΉΜΑ 1995

Ταξιδιωτικοί οδηγοί Χαράλαμπου Μπαλτα για την ΠΥΛΟ 1987-1997-2003

εκδόσεων Δημήτρης Παπαδημας .

 

191 ΧΡΟΝΙΑ ΛΙΜΕΝΑΡΧΕΙΟ ΠΥΛΟΥ

 191 ΧΡΟΝΙΑ ΛΙΜΕΝΑΡΧΕΙΟ ΠΥΛΟΥ 

Το 1834 συνεστήθη το λιμεναρχείο στο Νιοκαστρο της Πύλου.

Στις 27 Φεβρουαρίου του  1834 στο Ναύπλιο με βασιλικό διάταγμα   του Οθωνα που θα είχε την άμεση  εποπτεία της μέχρι των εκβολών του ποταμού Αλφειού  της παραλίας [Ρουφια] και σε αυτό θα υπάγονται τα υπολιμεναρχεία Καλαμάτας Οιτύλου [από Κιτριές μέχρι Ταίναρο ] ,Μεθωνης με εφορία της παραλίας και των νησιών από του ακρωτηρίου Ακρίτα έως του λιμένος Νεοκαστρου  .

ΦΕΚ αρ φυλ 10 ,27 Φεβρουαριου 1834 σελ 11

Σημειώνουμε ότι λιμενάρχες διορίζονται διάφοροι Βαυαροι τυχοδιώκτες που συνόδευαν τον Βαυαρο και ελέω των προστάτιδων δυνάμεων κυρίως της Αγγλίας και της Γαλλίας μονάρχη βασιλιά Οθωνα .

Στις 29 Ιουλιου του 1834 ξεσπα η Μεσσηνιακή επανάσταση κατά των Βαυαρων του Οθωνα με τα γνωστά γεγονότα και της συνέπειες. 

Όμως πολύ πριν στις 10 Ιανουαρίου του 1823 ο πρόεδρος του εκτελεστικού Αλέξανδρος Μαυροκορδατος εκτελώντας  χρέη [σαν να λέμε σήμερα πρωθυπουργός] διορίζει τον Σπυρίδωνα Ανδριανοπουλο λιμενάρχη του Νεοκαστρου και των παρακείμενων παραλίων ,[αξίως και ακριβώς εκτελών του υπούργημα του ,εφανη μαλλιστα χρησιμότατος στις μεταξύ της δυτικής Ελλάδος και Πελοποννήσου ανταποκρινόμενος δραστηρίως ].  

Το 1841 αναφέρετε εκ των ιστορικών πηγών λιμενάρχης Ναυαρινου ο Βασίλης Γκίνης.

Το 1940 και εν όψη του πολέμου και συγκεκριμένα στις 16 Σεπτεμβρίου του 1940 με βασιλικό διάταγμα το οποίο υπογράφει ο βασιλιάς Γεώργιος ο Β συνιστάται υπολιμεναρχείο Πύλου με διοικητικά και αστυνομικά καθήκοντα από τις εκβολές του Αλφειού μέχρι το ακρωτήριο Ακρίτας .

Στιν εφημερίδα ΤΟ ΝΑΥΑΡΙΝΟΝ αρ φυλ 1 Νοέμβριος 1960  διαβάζουμε οτι ο δραστήριος λιμενάρχης Πύλου Πέτρος Ρετζεπέρης ήταν ο εμπνευστής  της οργάνωσης και καθιέρωσης της αναπαραστασης της ναυμαχίας του Ναυαρινου το 1960 η αναβίωση της οποίας ξεκίνησε πάλι το 2017 κατόπιν  εισήγησης του Δημήτρη Πανοσκαλτση στο τότε δήμαρχο Δημήτρη Καφαντάρη το  2017.

Πύλος – Όρμος Ναυαρίνου: 23/2/80, ατύχημα στο πετρελαιοφόρο “Irenes Serenade” με αποτέλεσμα 40.000 τόνοι πετρελαίου να καταλήξουν στη θάλασσα. 9/10/93, 800 τόνοι πετρελαίου διαρρέουν στην περιοχή από το πετρελαιοφόρο “Iliad”. Τα ρεύματα παρασύρουν το πετρέλαιο έξω από τον προστατευμένο όρμο και μαυρίζει η μαγευτική παραλία της Βοϊδοκοιλιάς. Πετρέλαιο εντοπίζεται και σε άλλες ακτές. Στην προσπάθεια των δυτών να δουν τις επιπτώσεις από το πετρέλαιο που διέρρευσε από το “Iliad”, ανακαλύπτουν ορατά ακόμα τα σημάδια από το προηγούμενο ατύχημα (13 χρόνια πριν). Το πετρέλαιο του “Irenes Serenade” βρέθηκε να καλύπτει σημεία του πυθμένα. Είναι απορίας άξιο, πως ένας τόσο ευαίσθητος αλλά και ιστορικός κλειστός κόλπος χρησιμοποιείται ως αγκυροβόλιο πετρελαιοφόρων!

Πύλος – Όρμος Ναυαρίνου: 23/2/80, ατύχημα στο πετρελαιοφόρο “Irenes Serenade” με αποτέλεσμα 40.000 τόνοι πετρελαίου να καταλήξουν στη θάλασσα. 9/10/93, 800 τόνοι πετρελαίου διαρρέουν στην περιοχή από το πετρελαιοφόρο “Iliad”. Τα ρεύματα παρασύρουν το πετρέλαιο έξω από τον προστατευμένο όρμο και μαυρίζει η μαγευτική παραλία της Βοϊδοκοιλιάς. Πετρέλαιο εντοπίζεται και σε άλλες ακτές. Στην προσπάθεια των δυτών να δουν τις επιπτώσεις από το πετιο που διέρρευσε από το “Iliad”, ανακαλύπτουν ορατά ακόμα τα σημάδια από το προηγούμενο ατύχημρόνια πριν). Το πετρέλαιο του “Irenes Serenade” βρέθηκε να καλύπτει σημεία του πυθμένα. Είναι απορίας άξιο, πως ένας τόσο ευαίσθητος αλλά και ιστορικός κλειστός κόλπος χρησιμοποιείται ως αγκυρο

Εισαγωγή

Στεί